Tỉnh Đoàn Đắk Lắk

https://tuoitre.daklak.gov.vn

TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP - KẾT TINH VÀ TỎA SÁNG NHỮNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA TIÊU BIỂU CỦA DÂN TỘC VIỆT NAM

Ngày 02/9/1945, tại quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập, trịnh trọng tuyên bố trước toàn dân và toàn thế giới về sự ra đời của Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa.Tuyên ngôn độc lập là áng văn lập quốc vĩ đại, là văn kiện có giá trị cao về tư tưởng, lý luận của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tuyên ngôn độc lập mở ra kỷ nguyên độc lập của dân tộc Việt Nam, đồng thời, thể hiện rõ thiện chí hoà bình và quyết tâm sắt đá của nhân dân quyết bảo vệ nền độc lập vừa mới giành được sau hơn 80 năm dưới ách cai trị của thực dân. Tuyên ngôn độc lập không chỉ là bản tổng kết những giá trị tiến bộ chung của nhân loại trong cuộc đấu tranh vì độc lập và quyền bình đẳng thiêng liêng của các dân tộc, mà còn là nơi kết tinh và toả sáng những nét đẹp văn hoá rất tiêu biểu của dân tộc như: tinh thần yêu nước, tinh thần đoàn kết, nhân ái, khoan dung và yêu chuộng hoà bình.
TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP - KẾT TINH VÀ TỎA SÁNG NHỮNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA TIÊU BIỂU CỦA DÂN TỘC VIỆT NAM
            TINH THN YÊU NƯỚC NNG NÀN
          Trong sut chiu dài lch s, dân tc Vit Nam luôn phi chng chi vi thiên nhiên và gic ngoi xâm. Cuc đấu tranh trường k, gian kh đó đã hình thành nên ý thc cng đồng, ý thc tp th và cao hơn là ý thc dân tc, truyn thng yêu nước. Ý thc đó được truyn t thế h này sang thế h khác, thm thu vào máu tht ca mi người dân nước Vit. Lch s đã minh chng, trong hơn mt ngàn năm Bc thuc, dân tc Vit Nam đã phi liên tc chng li các thế lc ngoi xâm t phương Bc tràn xung: Hán, Tùy, Đường, Tng, Nguyên, Minh, Thanh để giành độc lp cho dân tc vi nhng tên tui làm rng danh đất nước như: Hai Bà Trưng, Mai Hc Đế, Ngô Quyn, Lý Thường Kit, Trn Hưng Đạo, Lê Li, Nguyn Hu, Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám,... Sau này, H Chí Minh đã tng kết truyn thng yêu nước ca dân tc trong mt câu nói rt ni tiếng: “Dân ta có mt lòng nng nàn yêu nước. Đó là mt truyn thng quý báu ca ta. T xưa đến nay, mi khi T quc b xâm lăng, thì tinh thn y li sôi ni, nó kết thành mt làn sóng vô cùng mnh m, to ln, nó lướt qua mi s nguy him, khó khăn, nó nhn chìm tt c lũ bán nước và lũ cướp nước”(1).
        Sc mnh ca lòng yêu nước đã hun đúc quyết tâm cu nước, cu dân và thôi thúc H Chí Minh bôn ba tìm đường cu nước. Cũng chính ch nghĩa yêu nước là cơ s dn Người đến vi ch nghĩa Mác - Lênin và đến khi đất nước giành được độc lp, chính tinh thn y li được kết tinh và to sáng trong Tuyên ngôn độc lp - văn kin đánh du s ra đời ca Nhà nước Vit Nam Dân ch cng hòa.
         Trong Tuyên ngôn độc lp, tinh thn yêu nước gn lin vi ý thc sâu sc v độc lp dân tc và ch quyn quc gia dân tc. Đó là s tiếp ni dòng chy ca ý thc mãnh lit v T quc, v núi sông b cõi, v ch quyn quc gia dân tc được viết lên t bài thơ thn Nam quc sơn hà tương truyn ca Lý Thường Kit đến áng “thiên c hùng văn” Bình Ngô Đại cáo ca Nguyn Trãi.
Ni dung chính ca Tuyên ngôn độc lp là tuyên b trước toàn thế gii “Nước Vit Nam có quyn hưởng t do và độc lp, và thc s đã thành mt nước t do và độc lp”(2). Đó là s tt yếu, là “l phi không ai chi cãi được” bi “tt c các dân tc trên thế gii đều sinh ra bình đẳng, dân tc nào cũng có quyn sng, quyn sung sướng và quyn t do”(3). Thc dân Pháp xâm lược nước Vit Nam là đi ngược li nhng giá tr chung, giá tr tt đẹp ca nhân loi đã được tha nhn trong chính Tuyên ngôn độc lp ca nước M (1776): “Tt c mi người đều sinh ra có quyn bình đẳng. To hóa cho h nhng quyn không ai có th xâm phm được; trong nhng quyn y, có quyn được sng, quyn t do và quyn mưu cu hnh phúc”(4) và Tuyên ngôn nhân quyn và dân quyn ca Cách mng Pháp năm 1979: “Người ta sinh ra t do và bình đẳng v quyn li và phi luôn được t do và bình đẳng v quyn li”(5).
             Cách mng Tháng Tám thành công, dn ti s ra đời ca nước Vit Nam Dân ch Cng hòa là thng li vĩ đại đầu tiên ca quân và dân ta t khi có Đảng lãnh đạo.Li kết ca Tuyên ngôn độc lp nêu rõ ý chí ca dân tc Vit Nam và th hin chân lý: “Không có gì quý hơn độc lp t do” - đó chính là biu hin cao nht ca ch nghĩa yêu nước, nét đẹp văn hoá tiêu biu nht ca dân tc Vit Nam được kế tha và phát trin sut chiu dài lch s.
             TINH THN ĐOÀN KT, KHOAN DUNG
Truyn thng ca người dân tc Vit Nam là “lá lành đùm lá rách”, “thương người như th thương thân”, rng hơn, đó là trong cng đồng dân tc “người trong mt nước phi thương nhau cùng”. T nét đẹp văn hóa cao nht đó là tinh thn yêu nước, đoàn kết, nhân nghĩa tr thành mt nét đẹp văn hoá tiêu biu ca dân tc Vit Nam, đó cũng là tình cm t nhiên, là phép ng x và triết lý sng ca mi người dân đất Vit.
           Vi nhãn quan chính tr sc bén, Ch tch H Chí Minh đã nhn thc sâu sc, đoàn kết không ch to nên sc mnh mà còn là vn đề có ý nghĩa quyết định ti vic "sng - còn", "thành - bi", "được - mt" trong cuc đấu tranh chng thc dân, đế quc. Do đó, Người không ngng xây dng, hoàn thin mt h thng quan đim v đại đoàn kết dân tc đồng thi tích cc truyn bá tư tưởng đoàn kết trong toàn Đảng và trong các tng lp nhân dân. Tư tưởng và tm gương đoàn kết H Chí Minh là cơ s, nn tng cho s thng nht trong khác bit để Đảng và Ch tch H Chí Minh tp hp lc lượng, to thành sc mnh tng hp cho mt dân tc vn đất không rng, người không đông, tim lc kinh tế, quân s không ln, song đã đồng lòng đứng dy dưới s lãnh đạo ca Đảng đấu tranh thoát khi ách nô l thc dân, giành độc lp, t do.
Tuyên ngôn độc lp mt mt t cáo vic thc dân Pháp dùng chính sách chia để tr, phá v khi đoàn kết ca dân tc bng cách “lp ba chế độ khác nhau Trung, Nam, Bc để ngăn cn vic thng nht nước nhà ca ta, để ngăn cn dân ta đoàn kết”(6); mt khác khng định kết qu ca tinh thn đoàn kết mà nhân dân Vit Nam giành được là “Dân ta đã đánh đổ các xing xích thc dân gn 100 năm nay để gây nên nước Vit Nam độc lp. Dân ta li đánh đổ chế độ quân ch my mươi thế k mà lp nên chế độ Dân ch Cng hòa”(7). Để bo v thành qu ca cách mng, Tuyên ngôn độc lp th hin ý chí st đá “Toàn dân Vit Nam, trên dưới mt lòng quyết lit chng li âm mưu ca bn thc dân Pháp”( 8 ).
          Cùng vi đoàn kết, khoan dung cũng là sc mnh. Tuyên ngôn độc lp, sáng rõ hình nh đẹp ca mt dân tc đầy lòng nhân ái, thương yêu con người. Đặc bit hơn na, lòng nhân ái, tinh thn khoan dung trong Tuyên ngôn độc lp không phi là cách ng x đối vi nhng người lm đường, lc li thông thường mà đó là cách ng x đối vi k thù vn “không đội tri chung”; không còn là cách ng x ca mt cá nhân mà là cách ng x ca c mt dân tc, hơn na là mt dân tc thng trn.
Mc dù, thc dân Pháp li dng lá c t do, bình đẳng, bác ái, đến cướp đất nước ta, áp bc đồng bào ta. Hành động ca chúng trái hn vi nhân đạo và chính nghĩa. Mc dù, chúng tuyt đối không cho nhân dân ta mt chút t do dân ch nào, chúng thi hành nhng lut pháp dã man, chúng lp ra nhà tù nhiu hơn trường hc, chúng thng tay chém giết nhng người yêu nước thương nòi ca ta, chúng “tm” các cuc khi nghĩa ca ta trong nhng b máu, chúng thi hành chính sách ngu dân, dùng thuc phin, rượu cn để làm cho nòi ging ta suy nhược, chúng bóc lt dân ta đến tn xương ty, khiến cho dân ta nghèo nàn, thiếu thn, nước ta xơ xác, tiêu điu … Và mc dù mâu thun gia dân tc Vit Nam và thc dân Pháp đã đẩy lên đỉnh đim khi “thc dân Pháp qu gi đầu hàng, m ca nước ta rước Nht” và t chi vic Vit Minh kêu gi người Pháp liên minh để chng Nht…Tuyên ngôn độc lp vn nêu cao tinh thn nhân ái, khoan dung ca dân tc Vit Nam, giương cao ngn c chính nghĩa và chính sách đúng đắn ca Mt trn Vit Minh: “Đối vi nước Pháp, đồng bào ta vn gi mt thái độ khoan hng và nhân đạo. Sau cuc biến động ngày mng 9 tháng 3, Vit Minh đã giúp cho nhiu người Pháp chy qua biên thùy, li cu cho nhiu người Pháp ra khi nhà giam Nht, và bo v tính mng và tài sn cho h”(9).
          Theo H Chí Minh, cách ng x khoan dung đó “cho thế gii biết rng chúng ta là mt dân tc văn minh”. Người đã nâng truyn thng nhân nghĩa, khoan dung ca dân tc lên tm cao mi bng cách kết hp vi ch nghĩa nhân văn cng sn. Cách ng x đó th hin tm nhìn chiến lược, tm cao văn hóa, tinh thn đối thoi, hòa gii … mà nhân loi tiến b ngày nay đang phn đấu vươn ti.
           Hòa bình là khát vng mà c nhân loi tiến b phn đấu và hướng ti. Nhng dân tc càng tri qua nhiu chiến tranh, chu đựng nhiu đau thương, mt mát do chiến tranh gây ra li càng nhn thc được giá tr ca hòa bình.
Tuyên ngôn độc lp đã nêu bt bn cht tàn bo ca ch nghĩa thc dân vi chính sách cai tr tàn độc ca Pháp Vit Nam c v kinh tế, chính tr, văn hoá, giáo dc, nht là hành động năm 1940, khi phát xít Nht đến Đông Dương, thc dân Pháp chng nhng không “bo hđược Vit Nam mà còn qu gi đầu hàng bán Vit Nam hai ln cho Nht, khiến cho nhân dân ta càng thêm cc kh, khiến cho “hơn hai triu đồng bào ta b chết đói”… Đó là nhng ti ác vi phm quyn con người, quyn dân tc, đi ngược li khát vng hoà bình ca toàn nhân loi.
            Trong điu kin khc nghit đó, dân tc Vit Nam buc phi kiên quyết đứng lên đấu tranh để t gii phóng và để giành li nn độc lp đã mt. Sc mnh ca ch nghĩa yêu nước, tinh thn đoàn kết và khát vng hòa bình ca Vit Nam là nhng nhân t làm nên thng li ca cuc Cách mng Tháng Tám năm 1945. Vic Tuyên ngôn độc lp trnh trng tuyên b nước Vit Nam Dân ch Cng hoà ra đời; th tiêu hoàn toàn chính quyn thc dân, phong kiến, khng định quyn t do, độc lp ca dân tc Vit Nam trước toàn th nhân dân Vit Nam và toàn thế gii không nhng là tuyên ngôn v độc lp, t do ca dân tc mà cònlà tuyên ngôn v tinh thn yêu chung hoà bình ca Vit Nam:
“Mt dân tc đã gan góc chng ách nô l ca Pháp hơn 80 năm nay, mt dân tc đã gan góc đứng v phe Đồng minh chng phát xít my năm nay, dân tc đó phi được t do! Dân tc đó phi được độc lp!”
...
            Nước Vit Nam có quyn hưởng t do và độc lp, và s thc đã thành mt nước t do và độc lp. Toàn th dân Vit Nam quyết đem tt c tinh thn và lc lượng, tính mnh và ca ci để gi vng quyn t do và độc lp y”(10).
Hơn thế na, trong bi cnh cuc đấu tranh chng ch nghĩa thc dân trên thế gii tr thành vn đề ln ca thi đại, Vit Nam đã bn b đấu tranh chng s thng tr và nô dch ca ch nghĩa thc dân và đã giành được độc lp - đó cũng chính là đóng góp ln lao ca dân tc và nhân dân Vit Nam đối vi nn hoà bình thế gii. Do vy, Tuyên ngôn độc lp khng định: “Chúng tôi tin rng các nước Đồng minh đã công nhn nhng nguyên tc dân tc bình đẳng các hi ngh Têhêrăng và Cu Kim Sơn, quyết không th không nhn quyn độc lp ca dân Vit Nam”(11), th hin tinh thn yêu hoà bình tha thiết không ch ca H Chí Minh mà còn ca c dân tc Vit Nam.Và thc tế là Tuyên ngôn độc lp đã m đầu k nguyên độc lp, t do ca các dân tc thuc địa, b áp bc trên toàn thế gii.
          Tuyên ngôn độc lp không ch là mt mc son chói li, góp phn làm rng r lch s dng nước và gi nước ca dân tc Vit Nam mà còn góp phn làm cho nn văn hiến Vit Nam tr nên to sáng và có giá tr lâu bn. Tuyên ngôn độc lp gn vi Ngày Quc khánh - Tết Độc lp khơi dy nim t hào v thành qu cách mng dưới s lãnh đạo ca Đảng Cng sn Vit Nam, v Ch tch H Chí Minh và hơn c là v mt dân tc vĩ đại, giàu lòng yêu nước, tinh thn đoàn kết, nhân ái, khoan dung và yêu chung hoà bình trong mi chúng ta.
TS. Trn Th Hi; ThS. Đinh Hng Cường/TG
Hc vin Chính tr quc gia H Chí Minh
---
(1) H Chí Minh: Toàn tp, Nxb. Chính tr quc gia, H, 2011, t.7, tr.38.
(2) (3) (4) (5) (6) (7) ( (9) (10) (11) H Chí Minh: Toàn tp, Sđd, t. 4, tr.3, 1, 1, 1, 1, 1, 3, 2, 3, 3.

 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây